De Inspiratie

Mijn schilderijen gaan over het leven, het plezier, het genot, de liefde, maar ook de pijn, de angst en het verdriet. Het mag er allemaal zijn. En als het er allemaal mag zijn, dan kan het mee-stromen en genezen en wegvloeien en daardoor vrede en geluk brengen. 

Verheldering



Ik ben opgeleid als kunstfilosoof en deels als kunsthistoricus, maar ik vind het leven, zoals je dat ervaart eigenlijk interessanter. Het is hetzelfde als met mijn andere beroep als coach en opleider tot coach en de boeken die ik over coaching, loopbaanzelfsturing, filosofie en het leven heb geschreven. Het leven vraagt om verheldering. Alles wat we meemaken kan interessant zijn voor ons voortdurend groeiend bewustzijn.

Abstract Symbolisme

Gebeurtenissen en ervaringen in het leven, die een grote impact hebben op ons bestaan en onze kijk op het leven, dagen ons uit om antwoord te geven op existentiële vragen en ze brengen ons naar de essenties van het leven. Ze leveren nieuwe vergezichten, inzichten, perspectieven, maar ook confrontaties met hoe het leven kan zijn en hoe het is om mens te zijn.

Van binnenuit voel ik een sterke behoefte om in mijn schilderijen deze essenties symbolisch weer te geven. Dergelijke symbolische weergaven kunnen ons helpen om op gevoelsmatig vlak de betreffende levensthema’s binnen te laten komen, te accepteren en te integreren, ten behoeve van vermeerdering van levenswijsheid. 

Niet alleen rituelen kunnen mensen helpen een sprong in hun ontwikkeling te maken. Ook symbolen kunnen dat. Symbolen kunnen iets wakker roepen, helderheid brengen, houvast geven, een bemoedigend perspectief brengen en zeker ook uitdagen tot zelfonderzoek.

Symbolen zijn vaak constructieve betekenisgevers in het leven. Ze kunnen de vorm krijgen van concrete voorwerpen die verwijzen naar iets groters. En ze kunnen ook een abstracte vorm hebben.

Filosofische onderwerpen

Mijn werk gaat over belevenissen, die de filosofische verwondering oproepen, waardoor je aanvankelijk in het niet-weten en het niet-begrijpen komt. Dat vindt niet iedereen leuk, maar het roept ondertussen wel een verlangen op naar verheldering van het betreffende levensthema.

Zo kunnen we dichter bij onze essentie komen. Dan kan er iets nieuws ontstaan, zoals een uitbraak uit een niets-aan-de-hand-show, een plotselinge reis, een kaars aansteken voor jezelf of voor een ander, een bekentenis afleggen, een boek schrijven, een huilbui bij een vriend, een nieuw leven willen beginnen met andere uitgangspunten en doelstellingen.

Iemand die zelf ook schildert, vertelde me: 'Ik ken niemand die zo schildert als jij!' Ik vergeleek mijn stijl wel eens met het werk van Jean Arp. Hij leefde van 1886 tot 1966. Hij was beeldhouwer, kunstschilder en sierradenontwerper. Een van de wegbereiders van de abstracte kunst. Ik hou van zijn ronde organische vormen, die ik ook in mijn werk gebruik. Ook suggereren zijn vormen levende gedaantes, die ook in mijn werk kunnen worden aangetroffen.

Ook Arp beschouwde abstracte kunst als betekenisvol en verwijzend naar diepgaande filosofische onderwerpen. Daar is geen berekende techniek of doelbewuste uitvoering voor nodig. De toevalligheid bij de totstandkoming van zijn werk beschouwde hij als een hulp om het onuitsprekelijke uit te drukken, ‘the divine’. De Dada-kunstenaars in Zürich waren daar duidelijk over. Er werd verwezen naar het werk van Jacob Böhme, Lao-Tze, Meister Eckhart, Goethe, Rudolf Steiner, de I-Ching en het werk van William Blake.

Het spirituele in kunst

Arp voelde zich verwant met het concept van 'inner sound' van de Russisch-Franse Wassily Kandinsky (1866-1944), kunstschilder en auteur van 'On The Spiritual in Art'. Kandinsky geloofde dat abstracte vormen en kleuren een ‘innerlijk geluid’ of spirituele klank bezitten, vergelijkbaar met muziek.

Ik weet niet of er in mijn werk sprake is van toeval zoals Jean Arp dat zag. Wel is het zo, dat er voor mijn geestesoog een symbolische weergave ontstaat van het levensthema dat actueel voor mij is. Het is geen geluid, maar een geheel van vormen en kleuren. En tegelijk besef ik dat het betreffende levensthema niet alleen mij treft, maar velen met mij. Het zijn universeel menselijke thema’s, essenties, fasen en ervaringen.   

De kunstfilosoof Herbert Read meende in het werk van Kandinsky ‘The Mystic’ aan te treffen, en Kandinsky voelde zich daarmee zeer ingenomen. Het idee was dat de ziel spirituele bevrediging zoekt.

Vanwege mijn gevoel voor de symboliek in het dagelijks leven beschik ik niet over de mogelijkheid om een schilderij te maken zonder dat het een symbolische betekenis heeft. En ik meen dat ik daarmee ook anderen een levensessentie meegeef. Mensen die een schilderij van mij hebben gekocht, vertellen mij soms dat het schilderij een bemoedigend effect heeft en zelfs een helende uitstraling heeft.

Ik hou van de organische vormen, de 'fluid ovals', zoals ook Jean Arp die maakt. Arp en Kandinsky willen de 'organic growth' laten zien, terwijl ik deze biomorfische vormen, naast geometrische vormen, meer expliciet gebruik als symbolen voor mogelijke essenties van het leven.

Kandinsky kende periodes van natuurlijke vormen in zijn schilderijen, maar ook van geometrische vormen. Ook in mijn werk lopen ronde en rechte vormen door elkaar heen. Zij versterken elkaar zelfs. Ze corresponderen met de twee hersenhelften, de logica en het gevoel. En met de twee geslachten, de warmte van de kleuren enerzijds en de visieontwikkeling rondom het betreffende levensthema anderzijds. 

Kandinsky ging er van uit dat de universele wetten van de kosmische wereld ook terug te vinden zijn in het creatieve proces van verbeelding waardoor uniek artistiek werk kan ontstaan. Hij vond dat een kunstenaar eigenlijk een ‘microkosmische creator’ is. Hij vond het daarom belangrijk dat de kunstenaar de natuurwetten moet beleven in zijn creatieve processen. Zo kan de goddelijke spirit tot manifestatie komen, die in ieder werk weer een ander facet toont van haar grenzeloze potentieel.

Iedere handeling van mensen is een uitbouwen van het kosmische creatieve proces. Het gaat als het ware door de mens heen. Een mens is gelukkig wanneer hij de dingen schept die echt bij hem passen. Het past mij het beste wanneer ik de levenswetten ontdek en volg en die in een symbolische beeldentaal uitdruk. Daarbij werken de kunstschilder en de filosoof in mij op een wonderlijke manier samen.

De kracht van kleur

De kunstschilder Yves Klein (1928-1962) benadrukte hoe groot de spirituele impressie is van kleur. Zijn monochrome schilderijen in diep blauw en goud zijn daar prachtige voorbeelden van, die kunnen leiden tot een diepe ontroering.

Alle kleuren hebben een eigen trillingsgetal, uitstraling en effectiviteit op de mens. Zij kunnen eventueel geïnterpreteerd worden aan de hand van het chakramodel uit de Indiase Tantra-traditie. Blauwe tinten verwijzen gevoelsmatig eerder naar verheldering, het denken. Rode en gele tinten verwijzen eerder naar vele soorten van menselijke emoties. De groene tinten zitten daar tussen in en verwijzen naar het hart, dat gezien kan worden als het centrum van de menselijke kwaliteiten. Groene tinten kunnen rust brengen.

Mensen blijken erg te verschillen in hun voorkeuren voor kleuren. De perceptie en de interpretatie van de kleuren is geheel aan de persoon die de kunst beschouwt. Die heeft een eigen vrije ruimte om het kunstwerk zijn werk te laten doen. Mijn ervaring is wel, dat mensen die vooral worden aangetrokken tot blauwe tinten, vaker op zoek zijn naar verheldering in het leven. Mensen die vooral worden aangetrokken tot rode en gele tinten, lijken eerder troost te willen vinden voor hun levenswonden.

De kleuren in mijn schilderijen zijn heel bewust gekozen, ter bekrachtiging van de symbolische impact van de vormen. Ik voel daarin veel connectie met Yves Klein.

We leven op een heftige planeet. Mensen hebben behoefte aan bemoediging. Ik wil met mijn kleuren laten zien dat het leven ook een feest mag zijn, vol verrassingen. Ik gebruik zo veel mogelijk warme kleuren om mensen er aan te herinneren dat het goed is om warmte te brengen. Zelfs de blauwe tinten in mijn schilderijen hebben doorgaans een warme uitstraling. Mensen mogen worden herinnerd aan het feit dat wij allen één grote familie zijn op aarde. De verbondenheid mag weer gevoeld worden.

Het ongeziene

Robert Barry (1936) is een Amerikaans conceptueel kunstenaar, die niet-materiële kunstwerken, installaties en performance art produceert. Hij wil het onbekende en het ongeziene naar voren brengen. Barry verwijst in zijn werk altijd naar menselijke ervaringen. Hij wil die laten zien, tot bewustzijn brengen en zijn publiek daarover laten reflecteren. Barry herinnert ons er aan dat er zo veel is waar we over heen leven. Hij wil ons herinneren aan de schoonheid, de mogelijkheden, de 'ins and outs' van ons mensenleven en onze ervaringen.

En dat is precies wat ik ook wil laten zien. Hoe het bijzondere, gelukkige en ook gruwelijke leven op deze planeet is en hoe je daar als mens naar kunt kijken en er ook nog op een positieve manier mee kan omgaan. Mijn werk geeft altijd ruimte voor een positief besluit of een positieve uitkomst. Een kunstwerk mag er zijn voor de schoonheid, maar ook voor bemoediging.

Ontroering is niet onbelangrijk in mijn werk. Wanneer ik een levensessentie beeldmatig uitdruk, kom ik in een soort 'trance’, waarin ik vol verwondering volg welk een merkwaardig schilderij ik aan het maken ben. Het geeft me een gevoel van vrijheid van het scheppingsproces door mij heen. De algemene opinie is dat mijn werk een feestelijkheid uitstraalt. Ik wil iets anders laten zien dan angst, eenzaamheid, beperkingen, schaarste, slachtofferschap en strengheid. Ik wil mensen attenderen op de mogelijkheid van liefde, verbondenheid, overvloed, verantwoordelijkheid, mogelijkheden en mildheid.

Onze levenstocht is soms eenzaam en stelt ons voor veel vragen en keuzes. Ik wil aandacht vestigen op de complexiteit van het menselijk leven, hoe we daar op verschillende manieren naar kunnen kijken en er op een opbouwende manier mee kunnen omgaan. Dit lijkt mij relevant in de heftige crisis op deze planeet waarin het menselijke, het ongeziene en de vrijheid van de mens zwaar onder druk liggen.